Inhoudsopgave

1. Duurzaamheid is meer dan groen! 
2. Hoe verdien je geld met duurzaamheid?
3. De overheid moet duurzaam inkopen
4. Duurzame duurzaamheid
5. Duurzaamheidmeting conform GRI
6. Aandachtspunten duurzaamheid
7. Uitkomst van de meting en uw voordelen
8. Wat duurzaamheid voor uw organisatie doet 

1. Duurzaamheid is meer dan groen!

Veel ondernemers associëren duurzaamheid nog met groen en biologisch en dus met duur. Iets voor grote bedrijven, die om hun imago moeten denken, dat geschonden wordt door kinderarbeid, door investeringen in mensonvriendelijke regimes en door het dumpen van gevaarlijk afval in de derde wereld. Sommige internationals grijpen daarom duurzaamheid aan, juist om hun imago op te poetsen.
Er zijn energiebedrijven die groene stroom verkopen, die gewoon grijs is, maar die door een boekhoudkundige truc groengewassen wordt. Als rechtgeaard ondernemer zult u uw schouders ophalen over dergelijke praktijken. En terecht. Maar misschien haalt u uw schouders ook op over duurzaamheid en denkt u als pragmatische MKB’er: ‘Het zal mijn tijd wel duren’. En dat gaat u geld kosten.
Duurzaamheid of maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) kent een drietal pijlers: people, planet en profit. (Zie ook ‘MVO is de balans tussen people, planet en profit’.) Profit is naast aandacht voor mens en milieu een essentieel issue, ook voor u. Niet omdat u continu hijgende aandeelhouders in uw nek voelt die uw bedrijf zien als een geldmachine, maar gewoon omdat u waarde creëert voor uw klanten, medewerkers en andere stakeholders en daarmee een goede boterham wilt verdienen. (Zie ook ‘Waardecreatie belangrijker dan geld en macht’.) En niemand heeft er belang bij dat u failliet gaat of dat u er het bijltje bij neer gooit.
Juist omdat u waarschijnlijk niet allerlei ellende in verre landen heeft, is het voor u interessant, dat duurzaamheid steeds belangrijker wordt. Als MKB-ondernemer voldoet u al aan heel veel van de eisen die samenhangen met duurzaamheid en daarmee heeft u een voorsprong, die u moet gebruiken om concurrentievoordeel te behalen. (Zie ook ‘MKB heeft vaak voorsprong bij maatschappelijk verantwoord ondernemen MVO’.)

2. Hoe verdien je geld met duurzaamheid?

Als het dan zo is dat u als ondernemer eigenlijk al jaren duurzaam onderneemt, dan zult u zich nu waarschijnlijk afvragen:

• Wat is dan duurzaam?
• Wat kan het opleveren?
• Voor welke klanten is het belangrijk?
• Wat moet ik ervoor doen?

Laten we beginnen met het begrip duurzaamheid terug te brengen tot zijn essentie. Het gaat erom, dat u bij uw bedrijfsactiviteiten geen misbruik maakt van mensen en grondstoffen of grondstoffen verspilt. Niet alleen moedwillige verspilling is verspilling, maar vooral ook slordigheid kan tot verspilling leiden. Als iemand er ’s avonds op let, dat de laatste het licht uit doet, dan bent u al bezig met duurzaamheid. U voorkomt dan verspilling en het levert ook nog geld op. (Zie ook ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO): de theorie’.) Zoiets hoeft u natuurlijk niet elke dag opnieuw te verzinnen. Het is van belang dat u dergelijk gezond verstand inbakt in uw onderneming en in de keuzes die u als ondernemer maakt. U bedt het in uw beleid, niet als quick win, dat zou betekenen dat u elke keer weer moet investeren, maar meer zoals u kwaliteit niet als incident maar als proces een plek heeft gegeven in uw bedrijf.
Het is van belang dat u er nu mee begint, als u het op de lange termijn wilt volhouden. Maak een ondernemersplan, zet activiteiten die u wilt ontplooien op papier en zorg voor inzicht. Voor u zelf, maar ook voor belanghebbenden in uw bedrijf. Het kan zijn dat banken u erom vragen bij de aanvraag van een nieuwe financiering, of dat uw accountant of boekhouder graag wil weten wat uw plannen zijn. Maar ook personeel en klanten willen graag op de hoogte blijven van uw visie.

3. De overheid moet duurzaam inkopen

Sinds 2010 moet de rijksoverheid voor 100% duurzaam inkopen en lagere overheden voor 50-75%. Er zijn criteria opgesteld die voor de inkoop en aanbestedingen van overheidsinstanties gaan gelden. Mogelijk is de overheid voor u een belangrijke klant. Waarschijnlijk heeft u er niet bij stilgestaan, maar ook al weet deze klant, dat u duurzaam produceert, toch moet u vanaf 2010 kunnen aantonen dat u een duurzaam bedrijf bent. Anders mag u niet meedingen naar opdrachten van overheden. U weet zelf wel, wat dat u gaat kosten. Niet alleen nu, maar ook op langere termijn. De overheid is dan misschien wel een trage betaler, maar ze is wel goed voor haar geld en er valt meestal een redelijke marge te halen.
Mogelijk ziet u het niet als een probleem en heeft u er daarom nog geen tijd of aandacht aan besteed. Dagelijkse beslommeringen houden u al genoeg bezig. Toch zult u er de nodige aandacht aan moeten geven. U moet duurzaamheid kunnen aantonen. Datgene wat u nu grotendeels al doet, moet ingebed worden in uw businessplan, in uw processen. U moet aangeven welke controls u in de organisatie heeft belegd.

4. Duurzame duurzaamheid

Als klanten zoals overheden vanaf 2010 niet bij u blijven kopen, heeft u mogelijk een probleem. MKBduurzaam heeft speciaal voor MKB-ondernemingen de duurzaamheidmeting ontwikkeld. Deze meting meet volgens een wereldwijde standaard op het gebied van duurzaamheid: de GRI methode. De methode hanteert 8 duurzaamheidonderwerpen en geeft direct inzicht hoe u als MKB-onderneming presteert.  De 8 duurzaamheidonderwerpen die aan de orde komen, betreffen het gehele bedrijf of de gehele organisatie en zijn voor ieder bedrijf identiek in opzet, maar uiteraard verschillend in resultaat en uitwerking. Vanuit een nulmeting wordt aangegeven hoe de interne  en externe organisatie op duurzaamheid presteren. Wellicht zullen er verbeterpunten zijn binnen één van de 8 duurzaamheidonderwerpen. Daarnaast wordt ook gemeten hoe uw organisatie scoort in vergelijking met andere bedrijven in uw sector.

5. Duurzaamheidmeting conform GRI

De 8 onderwerpen die conform de GRI-standaard in de duurzaamheidmeting aan de orde komen, zijn:

1. Risicoprofiel Bedrijfsactiviteiten
2. Bedrijfsethiek
3. Milieu
4. Samenleving
5. Medewerkers
6. Klanten / concurrenten
7. Leveranciers
8. Bestuurstructuur

De meting gaat per onderwerp in op 4 vaste  actiepunten:

• Is er een visie?
• Hoe legt u die visie vast?
• Gaat er een beleid volgen op die visie?
• Hoe presteert u als onderneming  t.o.v. de branche?

Er worden per duurzaamheidonderwerp vragen gesteld, die alle rekening houdend met de bovenstaande 4 actiepunten. Er zijn zowel open als gesloten vragen. Vaak wordt ook nog gekeken naar aanvullende documenten, zoals bijvoorbeeld een ondernemersplan, een overzicht van daadwerkelijke beleidsverklaringen aangaande werknemers, een overzicht van uw energieverbruik of vastgelegde leveranciersafspraken. Dit biedt inzicht in hoe u ervoor staat en hoe uw bedrijf presteert ten opzichte van de sector.

6. Aandachtspunten duurzaamheid

De duurzaamheidmeting wordt afgenomen via een webbased vragenlijst, via welke duidelijk wordt waar u staat, waarop u beleid en visie heeft en wat daarvan is vastgelegd in documenten. Om u een indruk te geven hoe de 8 onderwerpen ingaan op duurzaamheid, worden deze hieronder nader uitgelegd.

6.1 Risicoprofiel bedrijfsactiviteiten:

Bent u als ondernemer werkzaam in de financiële dienstverlening, produceert u medicijnen of verkoopt uw bedrijf wijn? Dit zijn 3 verschillende risicogebieden met elk hun eigen karakter. Hoeveel werknemers heeft u? Produceert u in Nederland of is uw onderneming ook actief in overzeese gebieden? Dit zijn zeer belangrijke criteria om u risicoprofiel te controleren en vast te stellen.

6.2 Bedrijfsethiek:

Is er binnen uw organisatie een mogelijkheid tot klokkenluiden, geeft u niets om zwart geld of bent u betrokken bij discussies omtrent dierproeven? Kent u een vast vertrouwenspersoon binnen de organisatie, stelt u jaarlijks een ethisch rapport samen? Allemaal zaken die iets zeggen over uw bedrijfsethiek.

6.3 Milieu:

Producerend bedrijf of dienstverlening, iedere onderneming heeft milieubelastende activiteiten. Papierverbruik, het lozen van water, vrachtauto’s met gasemissies, verpakkingen, chloorhoudende materialen, recycling aspecten. Al dit soort zaken wordt binnen milieu door ons getoetst. Het milieuonderdeel  is een belangrijk aspect binnen de GRI, gemiddeld is de weging binnen een duurzaamheidmeting 35% van de totaalscore.

6.4 Samenleving:

Bent u als bedrijf bewust van uw maatschappelijk positie, heeft u een beleid op donaties, heeft u doelstellingen om maatschappij iets terug te geven? Dit soort en nog vele andere sociale zaken zijn van belang om uw bedrijf aantoonbaar maatschappelijk betrokken te laten zijn. Veel ondernemers doen hier wel aan, maar een daadwerkelijk beleid mist vaak doel en inhoud. De meting gaat ook hierop in en biedt aanknopingspunten om uw onderneming eventueel te verbeteren in sociaal opzicht.

6.5 Medewerkers:

Een belangrijk onderdeel van uw bedrijf zijn uw medewerkers. Hoe gaat u om met scholing, beloning, verantwoordelijkheden?  Hoe staat het met ziekteverzuim en hoeveel mensen hebben een tijdelijk contract? Al dit soort zaken binnen de meting geven inzicht of u duurzaam bent met personeel of dat er mogelijkheden zijn om hier aantoonbaar verbeteringen in aan te brengen. Een goed werknemersbeleid is voor interne processen belangrijk en ook extern kan veel voordeel behaald worden (klantencontact, imago van uw bedrijf). Uiteindelijk levert het een duurzaam bedrijf op.

6.6 Klanten/concurrenten:

In hoeverre meet u uw klanttevredenheid, bent u ISO gecertificeerd of wordt een andere kwaliteitsstandaard  gehanteerd, heeft u te maken met prijsafspraken in de branche, hoe heeft u die in uw marketing omkaderd, hoe eerlijk communiceert u? De GRI gaat hier diep op in, maar niet zo diep dat de antwoorden niet te geven zijn.

6.7 Leveranciers:

Een onderdeel waarmee men op het gebied van duurzaamheid veel kan bereiken is goede afspraken maken met leveranciers, ook de goede leveranciers uitzoeken (onder andere op betrouwbaarheid, waar produceren ze en zijn zij zelf bijvoorbeeld ISO gecertificeerd) en verder kijken dan alleen hun producten. Een leverancier kan meedenken en besparen.

6.8 Bestuursstructuur:

Welke beloningsafspraken gelden er voor de directie van uw bedrijf? Heeft u hieraan duurzaamheiddoelstellingen gekoppeld, en wie is de beslisser in de directie of is er zeggenschap vanuit meerdere personen? Zaken die ethisch van aard zijn, maar niettemin belangrijk om te weten hoe de machtsverhouding is.

7. Uitkomst van de meting en uw voordelen

U krijgt vervolgens in een rapport de informatie over hoe u presteert op dit moment en hoe die prestaties zijn opgebouwd. Dit wordt per duurzaamheidonderwerp in een matrix getoond. U krijgt daarmee inzicht in hoe u ervoor staat volgens een erkende standaard, de GRI. Dit geeft u mogelijkheden om onderwerpen op te pakken waarop u misschien niet voldoende scoort, maar ook biedt het u de mogelijkheid gebruik te maken van de goede activiteiten van uw bedrijf. Wellicht is uw werknemersbeleid enorm goed ten opzichte van uw branche. Dit kunt u bijvoorbeeld gebruiken in uw recruitment en marketing of als bedrijfsslogan.
Een ander voordeel is, dat u middels het rapport kunt aantonen, dat uw duurzaamheid minimaal ‘in control’ is. Het rapport kunt u gebruiken in aanbestedingen en u hoeft niet steeds voor het binnen halen van een  opdracht of offerte weer diezelfde inspanningen te doen. De criteria die de overheid vanaf 2010 stelt, zult u gemakkelijk halen, aangezien de GRI richtlijnen ook door de overheid als uitgangspunt zijn gebruikt. U bent zelfs beter dan uw concurrent, als die enkel de Senter Novem criteria tackelt.
Voordeel nummer 3 is dat de meting altijd een voedingsbodem is voor verbeteringen. Misschien scoort u voldoende op werknemersbeleid, maar zijn er in milieuonderwerp aspecten die een verbetering nodig hebben om beter te scoren dan uw branchegenoot. De meting is uw informatieverschaffer. Als uitkomst zullen er goede aspecten zijn, maar ook zal er zeker een noodzakelijk veranderproces naar voren komen op één van de 8 duurzaamheidonderwerpen.

8. Wat duurzaamheid voor uw organisatie doet

U bent verantwoordelijk voor uw bedrijf en voor de keuzes die u maakt.  U bepaalt zelf, wat u wilt veranderen. (Zie ook ‘Mag een auditor nog wel normatief denken?’.)  Duurzaamheid is geen verplichting. Maar aangezien de bedrijven in uw branche ook niet stilzitten, is het de overweging waard wel aandacht te schenken aan duurzaamheid. Op den duur zullen bedrijven die aan de overheid leveren dusdanig “duurzaam” zijn, dat ze verder gaan kijken en ook hun eigen keten gaan afrekenen op duurzaamheid. En van die keten maakt u ongetwijfeld deel uit. De olievlek spreidt zich uit en daar is het de overheid om te doen. Als u niet een direct voordeel ziet, kan dit op termijn zeker een reden zijn om met duurzaamheid te beginnen. De investering in duurzaamheid zal zeker op lange termijn rendement opleveren; rendement in kwaliteit van uw product of van uw dienstverlening, rendement in personeelsbeleid, rendement in uw algemene bedrijfsprestatie. Uw onderneming heeft dan bestaansrecht en heeft een lange termijn visie ontwikkeld. Dat is wat de overheid nastreeft.
De crisis is een voorbeeld van wat er kan gebeuren met bedrijven, zowel groot als klein. Veel bedrijven hebben door diverse oorzaken moeite te overleven. Door duurzaam te ondernemen en langer vooruit te plannen zal uw bedrijf minder gevoelig worden voor economische schommelingen.
MKBduurzaam kan u helpen met best practices, waardoor u duurzaamheid snel kunt integreren. Als u echter een traject opstart waarin wij u kunnen begeleiden, dan geeft u als ondernemer nog steeds zelf aan, waarop u uw bedrijf wilt verbeteren.

Herziene versie: 29 oktober 2010

Download: