In al het gekrakeel over pensionering en AOW met 65 jaar blijft één ding onderbelicht. Wat als iemand wil blijven werken, nadat hij 65 jaar is geworden? Hoe kunnen dan de voorwaarden worden ingevuld? Dienstverbanden lopen af als mensen 65 worden. Het vergt een aanzienlijke inspanning van zowel werkgever als werknemer om het mogelijk te maken een werknemer langer te laten doorwerken. Er zijn lichamelijk zware beroepen, waarin  doorwerken na je 65ste ondoenlijk is. De meerderheid van de ouderen heeft echter een beroep dat niet tot die categorie behoort. Hoe kunnen we dus al die mensen die dat graag willen, na hun 65ste aan het werk houden? Nu durven veel werkgevers dit avontuur nog niet aan door gebrek aan duidelijkheid.

Minister Henk Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil het arbeidsregime voor 65-plussers versoepelen. Minder verplichtingen voor werkgevers zijn volgens hem nodig om doorwerken na het pensioen te bevorderen. Hierbij denkt hij onder meer aan het beperken van de regels bij ziekte van de werknemer (zoals loondoorbetaling en re-integratie), het verruimen van de mogelijkheden voor het aangaan van opeenvolgende tijdelijke arbeidsovereenkomsten en het laten vervallen van de leeftijdsgrens van 65 jaar uit de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag. Begin 2012 hoopt hij met een wetsvoorstel te komen.

Ruimte scheppen voor doorwerken  

Patricia Heerkens, algemeen directeur van arbeidsintermediair Oudstanding  constateert: ‘Steeds meer mensen blijven doorwerken na hun 65ste. Wij hebben dit jaar 25% meer aanmeldingen gekregen van 65-plussers. Er is niet alleen meer aanbod van mensen in die leeftijdscategorie, ook de vraag naar ervaren krachten neemt gestaag toe. Tot voor kort waren er niet genoeg banen voor ouderen die wilden doorwerken. Het klimaat is echter veranderd, zo zegt Heerkens.
Een nieuwe tendens is dat pensioengerechtigde werknemers aanblijven bij hun oorspronkelijke werkgever. ‘Het wordt aantrekkelijker om deze groep werknemers aan te houden vanwege hun kennis, met een nieuw, meer flexibel contract’, zegt Heerkens. Helaas wachten we nog op wet- en regelgeving.
‘De maatregelen zijn welkom’, zegt Ingrid Lingeman, directeur van Uitzendbureau 65plus. ‘Maar het is de vraag of ze voldoende effect zullen sorteren.’ Doorwerken wordt volgens de directeur te veel een verplichting onder druk van overheidsbegroting en sociale zekerheid. Dat kan ook averechts werken bij de huidige generatie gepensioneerden. ‘De vrijblijvendheid van doorwerken staat voor veel 65-plussers hoog in het vaandel. Ze willen best werken, maar het moet ook leuk blijven.’
Plezier en flexibiliteit blijken voor veel AOW’ers een belangrijke voorwaarde voor het aangaan van een contract. Met een parttime- of tijdelijk contract kan er per tijdsperiode worden bekeken hoe het gaat en is er ook nog tijd voor de kleinkinderen. ‘De babyboomers zijn kritischer op hun werk en de voorwaarden dan de vorige “stille” generatie gepensioneerden’, zegt Lingeman. De moderne senior is goed geïnformeerd, relatief hoogopgeleid en welgesteld.
Ook Lingeman neemt een toename in haar klantenbestand waar, vooral onder vrouwen. Inmiddels is 25% van het werknemersaanbod van het vrouwelijk geslacht. Daarnaast zijn hoger opgeleiden in toenemende mate gemotiveerd om aan de slag te blijven. ‘De vijver van jonge hoogopgeleide talenten zit nu nog relatief vol’, zegt Lingeman. Over een tijdje kunnen de ouderen hier echter de tekorten gaan aanvullen.

Niet alleen hoogopgeleiden willen doorwerken

Dit geldt ook voor lager geschoold werk. ‘Er is bijvoorbeeld genoeg werk in de transportsector of bij openbaarvervoerbedrijven’, zegt Heerkens. Andere 65-plussers vinden werk als gastvrouw, verkeersregelaar of tentamensurveillant. Een opleiding is vrijwel altijd gewenst. ‘Er is vooral vraag naar mensen met een mbo 4- of hbo-opleiding’, zegt Lingeman. Vies en zwaar productiewerk is uitgesloten.
Uit onderzoek van arbeidsbemiddelaar Robert Half blijkt dat bijna driekwart van de Nederlandse managers verwacht na de pensionering langer te zullen werken dan voorheen het geval was geweest. Voor bijna de helft is dat – in weerwil van het verzet bij politiek en vakbonden – ook een uitdrukkelijke wens. Wel stelt het overgrote deel van deze groep werknemers dat op flexibele basis te willen doen.
Wie na zijn 65ste aan de slag wil gaan of blijven, zal zelf de boer op moeten. Bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd volgt in veel gevallen automatisch ontslag. Er zal dus een nieuw contract moeten worden gesloten bij de huidige of nieuwe werkgever. Doorwerken wordt dus nog gezien als abnormaal. Veel ouderen kiezen daarom voor een uitzendbureau om te voorkomen dat ze zelf die papierwinkel moeten invullen.

De drijfveren om door te werken.

In een onderzoek onder het uitzendbestand van arbeidsintermediair Oudstanding door TNO (Kwaliteit van Leven 2008) zijn de drijfveren om langer door te werken van de ‘ervaren generatie’ in beeld gebracht. Buiten het feit of mensen gezond zijn, zien gepensioneerden een aantal belangrijke pluspunten in het doorwerken nadat ze de AOW-leeftijd hebben bereikt.

Voldoening

64% van de gepensioneerden geeft aan dat werken na 65 jaar iets toevoegt aan het leven. Het merendeel ziet er niet tegen op om langer door te werken en verheugt zich er zelfs op. Een zinvolle dagbesteding, omgang met collega’s, met beide benen in de maatschappij kunnen staan en doorleren zijn belangrijke drijfveren voor ouderen om te blijven werken.

Financieel voordeel

Voor 63% van de onderzochte personen geldt dat financiën een belangrijke reden vormen om door te werken. ‘Voor een grote groep mensen in de Randstad geldt dat werken noodzakelijk is om te kunnen rondkomen’, zegt Lingeman.
Het verdiende salaris komt boven op de AOW en het eventuele aanvullende pensioen. De inkomsten worden niet op de AOW in mindering gebracht. Voor een werkgever zijn gepensioneerden bovendien fiscaal aantrekkelijk, omdat het loon minder zwaar wordt belast vanwege het vervallen van de AOW-premie.

Flexibele arbeidsuren

65-plussers willen het liefst parttime doorwerken na hun pensionering. Van de onderzochte personen in deze leeftijdscategorie wil 87% doorwerken als dat daadwerkelijk kan op basis van flexibele werktijden. Een nieuw arbeidscontract of uitzendwerk maakt deeltijdwerken voor de 65-plusser laagdrempelig. Doorwerken is voor deze groep ouderen aantrekkelijker wanneer de mogelijkheid bestaat zelf de werktijden in te delen.

Verdienvermogen stopt niet als je 65 bent

Duidelijk is dus, dat ouderen bij werk niet denken in termen van vrijwilligerswerk, mantelzorg of andere vrijwillige bijdragen. Het gaat om serieus werk, dat ook serieus betaald wordt. Natuurlijk kan of wil niet iedereen doorwerken. Hiermee moet rekening worden gehouden. En 65-plussers hoeven netto ook niet meer de hoofdprijs te verdienen. Dat de vakbonden zich echter opwerpen als de vertegenwoordigers van werkend Nederland en op dit gebied geen geluid laten horen, is ongepast. Is hun organisatiegraad onder Nederlanders die met plezier werken zo laag?
Niet enkel het behoud van alle rechten voor werknemers zou het doel moeten zijn, maar ook het op een goede manier betaalbaar houden van de vergrijzing. De kosten hiervoor moeten natuurlijk niet alleen afgewenteld worden op degenen die willen stoppen met werken als ze 65 zijn. Ook zij die wel graag doorwerken moeten bijdragen. Maar dan wel tegen voorwaarden als voldoening en flexibele arbeidsuren.
Laten we stoppen met het gezeur over verouderde rechten zoals pensionering op je 65ste. In de tijd van Drees was dit heel redelijk, maar intussen worden we meer dan 10 jaar ouder. Ook steeds weer praten over besparingen is zinloos. Het gaat om het benutten van verdienvermogen. Dat stopt niet als je 65 wordt. Laten we proberen het verdienvermogen van 65-plussers te mobiliseren, waarbij welzijn minstens zo belangrijk is als welvaart.
Wij als ZBC hopen nog met plezier te kunnen werken tot we 68 zijn (en stiekem daarna ook nog een beetje). Gelukkig bepalen we dat zelf, want we zijn eigen baas en hebben geen gehijg van aandeelhouders in onze nek.

Bron
Suzanne Blotenburg, ‘Doorwerken na 65ste moet vrijblijvend zijn’. In: het Financieele Dagblad. 03 september 2011.

Download: