ZBC Kennisbank

Het nieuwe normaal: wen er maar aan

 

Na bijna 3 maanden ophokplicht mogen we straks de wei weer in. De lockdown wordt grotendeels opgeheven; werknemers kunnen weer naar kantoor, het voortgezet onderwijs gaat weer draaien en het toerisme wordt weer aangejaagd. Alles zal weer als vanouds worden, mits we een beetje voorzichtig zijn.

Mark Rutte heeft het natuurlijk wel gehad over het nieuwe normaal. Hij had het in dit kader echter  vooral over thuiswerken, het houden van afstand en het mijden van drukte. Die zaken zitten er nu wel ingeramd. We hebben geleerd onze verantwoordelijkheid te nemen. En we nemen nu graag de pluim aan van Rutte, dat we vooral samen de coronacrisis hebben bedwongen. Nu mogen we de wei weer in, net als vroeger.

Het nieuwe normaal onderweg

Je kunt er donder op zeggen dat als de economie straks weer een béétje gaat draaien en de lockdown losser wordt, iedereen zijn eigen auto pakt. Naar kantoor, familie, het strand of naar het bos. Al die ritjes zullen mensen nóg liever per eigen auto gaan doen. De voordelen van een eigen auto waren al talrijk: je zit droog en warm (of juist koel) en je reist snel van A naar B via C en D. Je auto is pakezel, cocon en verlengstuk van thuis. Door corona wordt de auto helemaal een toevluchtsoord van veiligheid, zekerheid en hygiëne. De auto wordt mondkapje en beschermend pak ineen.

Bus, trein, tram en metro voelen precies als het omgekeerde. Besmettingsvrees houdt mensen massaal uit het ov. Bovendien blijft de capaciteit van het ov voorlopig beperkt tot maximaal 40% en is het onhandig dat je in het ov verplicht een mondkapje moet dragen.

Het personenautobezit in Nederland rees de laatste jaren al de pan uit. Sinds 2014 groeide het aantal personenauto’s van 8 mln. naar bijna 9 mln. Die groei zal nu versnellen. Uit onderzoek van Auto Trader in het Verenigd Koninkrijk blijkt dat door de coronadreiging meer dan de helft van de ondervraagde Britten met een rijbewijs maar zonder auto, de aankoop van een auto overweegt. Bijna de helft van de ov-gebruikers zal geen bus, trein of metro meer pakken zodra de lockdownbeperkingen zijn opgeheven. Iedereen wil straks met de auto. Autobezit én autogebruik zullen dus enorm toenemen. Ook in Nederland. Dat zal niet alleen leiden tot enorme files en opstoppingen, maar ook tot extra uitstoot van schadelijke stoffen.

Het lijkt erop dat in politiek Den Haag niemand zich dit realiseert. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid stelt in berichten op de website dat veel mensen in de toekomst zullen thuiswerken, en dat dus de coronacrisis de groei van het wegverkeer tot 2025 ‘aanzienlijk remt’. Natuurlijk is dit een illusie. Iedereen moet immers per se met de eigen auto. Laat de overheid zich hierop voorbereiden. Er dreigt anders een nieuwe lockdown, dit keer veroorzaakt door files.

Hoezo is de airco gevaarlijk?

Een ander probleem vormt de airco, die op steeds meer plekken aanwezig is. De Amerikaanse universiteit van Oregon kwam met een verontrustende boodschap. De doodgewone airco in restaurants, kantoren en winkels kan corona verspreiden. Fijne waterdruppeltjes die worden uitgestoten door een ziek persoon reizen mee met de luchtstroom en komen samen in een airconditioning. Die spuwt ze vervolgens over iedereen uit. In een wat gedramatiseerd filmpje tonen de onderzoekers hoe mensen zo op meer dan 1,5 meter afstand besmet raken. Ongeveer tegelijk met dit bericht kwam KLM met een tegengestelde boodschap: we kunnen veilig vliegen, juist dankzij de airco. Wie heeft er gelijk?

Allebei, lijkt het. Eerst maar dat verontrustende bericht. De onderzoekers simuleerden een dichte kamer met airco aan de wand en keken hoe ziektedeeltjes zich verspreiden. Ze keken ook wat er gebeurt als er tegelijk een raampje openstaat, en dat bleek gunstiger omdat verse lucht hoestlucht verdunt. Het verschilt dus nogal per gebouw en situatie of we moeten oppassen. Maar een probleem is dat in moderne kantoren, treinen en zeker vliegtuigen raampjes niet open kunnen.

Hoezo is vliegen dan ‘coronaproof’?

Vliegen zou ‘coronaproof’ zijn, omdat de airco’s in vliegtuigen hepafilters hebben (high efficiency particulate air), zegt KLM. Dat zijn ragfijne filters van glaswol die bijna alles groter dan 0,3 micrometer tegenhouden. Nu is het SARS-CoV-2-virus kleiner dan dat, maar de waterdruppeltjes waarop het meereist, worden wel geremd. En omdat een vliegtuig min of meer elke zitrij apart ventileert (en lucht bewust niet door het hele toestel heen blaast), moet een hoestdruppeltje van een zieke eerder in een filter belanden dan in de longen van medereizigers. Hepafilters kunnen inderdaad een virus remmen, schrijven ook de Amerikaanse onderzoekers in hun paper. Ziekenhuizen gebruiken ze ook.

Waarom hebben we niet overal hepafilters?

Een hepafilter is al vanaf een tientje te koop voor in de gewone stofzuiger. Het kost echter veel kracht en dus veel stroom om lucht door zo’n filter te zuigen. Daarom zijn hepafilters niet altijd te vinden in gewone kantoorgebouwen. De ventilatiesystemen kunnen het niet aan, volgens Kevin Van Den Wymelenberg, docent aan de universiteit van Oregon. Ook zijn er gevallen bekend dat het filter langs de randen lekte en dan blijft er van de zuiverende werking niet veel over. Reken je dus niet rijk met hepafilters, zegt Van Den Wymelenberg: “Als het kan, zou ik gewoon een raam openzetten. Dat is simpel en kan het risico echt verminderen.”

En ventilatie in de treinen dan?

Hoe zit het dan in de trein? In een schriftelijke toelichting geeft NS aan dat treinen andere ventilatiesystemen hebben dan vliegtuigen. Er zitten geen fijne filters in maar grovere, bedoeld om pollen tegen te houden. Wel ververst zo’n systeem tussen de vijf tot tien keer per uur de lucht. En er stroomt verse lucht binnen op het moment dat reizigers in- en uitstappen, doordat de deuren dan natuurlijk open zijn. Dat zou wat moeten schelen. De vervoerder benadrukt echter ook meteen maar de andere maatregelen: vanaf 1 juni mondkapjes dragen, afstand houden en thuisblijven als je ziek bent. De maatregelen gesteld door de overheid en het RIVM.

Wen er maar aan

Ruttes gevleugelde uitspraak ‘Wen er maar aan’ kon wel eens betrekking gaan krijgen op veel meer dan hij nu zelf denkt. Een korte vooruitblik van hoe het coronavirus de wereld verandert en wat ons mogelijk te wachten staat.

Nederlandse bedrijven moeten weer geld verdienen. Anders krijgt de burger de rekening van de coronacrisis nog jarenlang gepresenteerd. Dat betekent dat transport dat bijdraagt aan onze economie voorrang zal krijgen, zeker in de spits. Woon-werkverkeer voor kantoorwerkers en scholieren zal bijvoorbeeld worden verboden of streng gerantsoeneerd. Dit heeft tenslotte geen economisch nut en files kosten geld. Pak je fiets maar. Die trend zal weer leiden tot een golf van decentralisatie voor bedrijven, instellingen en scholen. Ook zal hiermee de trend worden doorbroken dat men vooral in de grote steden wil werken en wonen.

Wat wel economische waarde heeft is vervoer voor de fun. Daar profiteren het toerisme, de horeca en de retail weer van. Maar vakantiepret wordt beperkt tot Nederland en de EU. Immers de Zuid-Europese landen zijn vooral afhankelijk van het toerisme en er moet worden voorkomen dat het  straks weer nodig is ze bij te springen.

Het nieuwe normaal wordt dus kiezen voor je gezondheid én kiezen voor de economische waarde van je activiteiten. Anders krijg jij straks de rekening gepresenteerd. Want iemand moet opdraaien voor de kosten van de coronacrisis.

Bronnen:
Jeroen Koot, ‘Gaat de kantoorairco corona verspreiden?’ FD Futures. 23 mei 2020.
Erwin Wijman, ‘Iedereen in eigen auto leidt straks tot nieuwe lockdown’. FD Futures. 23 mei 2020.
DownloadDownload artikel als MS Word document Download artikel als PDF document Print deze pagina Verstuur deze pagina naar een vriend (email)
Auteur(s): Wiebe Zijlstra | 25 mei 2020


One Response to “Het nieuwe normaal: wen er maar aan”

  1. Ellen van den Oudenrijn-Doeve schreef:

    Leuk artikel. Heb het gedeeld binnen onze organisatie en ik ontvang leuke reacties. Deze manier van communiceren en informeren wordt blijkbaar gewaardeerd. Dank daarvoor.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *