ZBC Kennisbank

Heb je wel voldoende gravitas?

 

Veel mensen die op zoek zijn naar een volgende stap in hun carrière, zijn daarvoor wel gekwalificeerd, maar het lukt ze toch maar niet om die stap te maken. Herken je het? Waarschijnlijk mis je dan een essentieel iets: gravitas. Gravitas staat uiteraard niet op je CV, maar je moet het wel hebben en vooral, je moet het uitstralen. En dat laatste kun je leren.

Wat nu echt wordt bedoeld met de term gravitas is niet zo makkelijk onder woorden te brengen. Je kunt het zien als een mengeling van evenwicht, zelfvertrouwen en authenticiteit. Gravitas is een woord uit het Latijn. Het betekent gewicht, en het aanverwante woord gravis betekent zwaar. Mensen die gravitas bezitten, hebben kennis van zaken, kunnen goed over dingen oordelen en zijn in staat zijn om ‘gewichtige zaken’ aan te pakken. Geen wonder dat de oude Romeinen vonden dat gravitas één van de belangrijkste van de vijftien deugden was, die je voor een positie van aanzien in de maatschappij moest hebben.
Duidelijk is dat gravitas verwijst naar serieuze bedoelingen, ernstig en eervol gedrag, en naar een notabele en overtuigende uitstraling. Dat zijn nastrevenswaardige eigenschappen, want ze worden doorgaans in verband gebracht met doeltreffend leiderschap. Volgens organisatiedeskundigen is beschikken over gravitas een belangrijke kwaliteit voor het vermogen om invloed te kunnen uitoefenen.

Anderen moeten vinden dat je gravitas hebt

Als promotie binnen een bedrijf aan de orde is, vragen headhunters, talentmanagers en hr-functionarissen zich altijd af of een persoon de gravitas heeft die voor een bepaalde rol vereist is. Heeft de persoon de vereiste houding en spreekvaardigheid en de vaardigheid om een publiek of een situatie goed te doorzien? Heeft hij of zij de emotionele intelligentie die hem of haar in staat stelt anderen gemakkelijk te beïnvloeden?
In het algemeen is de veronderstelling dat mensen die gravitas bezitten beter leiden, beter managen, beter presenteren en beter netwerken. En vaak blijkt gravitas de beslissende factor te zijn, die een carrière kan maken of breken.
Gebrek aan gravitas is meestal de belangrijkste reden dat iemand ondanks zijn technische kwalificaties niet voor een topfunctie wordt gekozen. Men zoekt vaak naar iemand die zich in moeilijke of nieuwe situaties staande kan houden, doeltreffend met verschillende belanghebbenden kan omgaan en de vaardigheid heeft om zware beslissingen te nemen. De voorkeur gaat dan uit naar de persoon wiens woorden gewicht zullen hebben, die met gezag kan spreken, die wordt vertrouwd en die wordt gevraagd om zijn mening, inzichten en advies. En dat is niet iets dat je kunt bewijzen, dat moet je uitstralen.

Waar zit die gravitas?

Misschien vraagt je je nu af of je zelf over gravitas beschikt. Heb je het voorkomen van een leider? Word je als iemand met gezag gezien? Stoppen mensen om te luisteren als je spreekt? Weet je hoe je echt met anderen contact kunt maken en hen kunt beïnvloeden?
Meer duidelijkheid hierover krijg je door onderscheid te maken tussen de interne en externe kwaliteiten waaruit gravitas is opgebouwd, kwaliteiten die onderling op elkaar inwerken en waartussen een dynamisch evenwicht bestaat.
Om met de meer interne kwaliteiten te beginnen: om echte gravitas uit te stralen moet je een beetje zelfbewustzijn bezitten. Je moet jezelf kennen, je vaardigheden onderkennen en je eigenwaarde. Zonder zelfbewustzijn en, verder doorgetrokken, zelfbeheersing, zul je je passies nooit kunnen beheersen en je innerlijke kracht nooit ontdekken.
Daarnaast is kennis nodig. Je moet helemaal thuis zijn in de zaken waar je het over hebt. We zeggen tenslotte ‘kennis is macht’. Alleen theoretische kennis of dossierkennis is onvoldoende. Het gaat om kennis die je op de juiste wijze kunt toepassen in de gegeven context. Dat draagt in hoge mate bij aan gravitas.

De buitenkant van gravitas

De meer naar buiten gerichte kwaliteiten die bij gravitas horen, hebben te maken met hoe je jezelf aan de buitenwereld presenteert. Hoe kom je op anderen over? In veel opzichten is gravitas een kwestie van perceptie, een kwestie van invloed: hoe anderen je bekwaamheid en belangrijkheid beoordelen. Daarvoor zijn drie factoren van belang:
• hoe men je ziet handelen,
• hoe men je hoort spreken en
• hoe men vindt dat je eruitziet.
Samengevat: moed, communicatie en kalmte.

We kunnen deze factoren nog verder ontleden. ‘Hoe je handelt’ wordt bepaald door je emotionele intelligentie, of je in moeilijke situaties kalm en vriendelijk kunt blijven en je zelfbeheersing kunt bewaren. Deze factor heeft ook betrekking op de vaardigheid een situatie te doorzien en te analyseren en haar dan doeltreffend aan te pakken. Dit geldt in het bijzonder voor vergaderingen, waar van leiders wordt verwacht dat ze zich snel een compleet beeld kunnen vormen van de spelers, hun mate van betrokkenheid en de relevante kwesties. Verder weet je als je gravitas hebt, hoe je moeten handelen als dingen uit de hand lopen. Je hebt voldoende zelfvertrouwen en geestelijke rust om met onvoorspelbare situaties om te gaan en je weet hoe je stand moeten houden als je in een hoek wordt gedrukt.
‘Hoe je spreekt’ wordt bepaald door je visie en door je vaardigheid om die visie doeltreffend met je omgeving te delen. Het gaat over je vaardigheid om anderen te inspireren. Spreek je met passie en energie? Leg je gezag in je stem? Straal je integriteit, vertrouwen en respect uit? Kom je je beloften na?
De laatste factor, ‘hoe men vindt dat je eruitziet’, wordt heel erg door je uiterlijk bepaald. Wat is de eerste indruk die je geeft? Hoe zien anderen je lichaamstaal? Wat denken zij van je houding? Je reputatie – je plaats in de hiërarchie – maakt ook deel uit van deze vergelijking. Een verheven reputatie, het onderschrijven van ethisch gedrag, is essentieel.

Kun je gravitas ontwikkelen?

Sommige van de genoemde eigenschappen kunnen gemakkelijk worden ontwikkeld. Voor andere aspecten zijn tientallen jaren nodig om ze te leren. Daar is wijsheid voor nodig die alleen door ervaring kan worden verkregen.
Op het niveau van het gedrag, van de buitenkant, kan op een aantal manieren aan gravitas worden gewerkt, zoals:

  • actief zoeken naar gelegenheden om je presentatievaardigheid aan te scherpen;
  • leren om zonder voorbereiding te spreken;
  • oefenen om je niet uit het lood te laten slaan, ongeacht de situatie;
  • en tenslotte, uitvinden hoe je een uniek geluid kunt laten horen; dat doe je door vertrouwde collega’s, mentoren, vrienden en familieleden om persoonlijk commentaar te vragen.

De innerlijke reis naar het verwerven van gravitas, de reis die met je persoonlijkheid van doen heeft, is echter niet een reis die je snel even maakt. Daar is tijd voor nodig, tijd om door levenservaringen en door je reactie op uitdagingen en tegenspoed je persoonlijke sterke punten en zwakheden te leren begrijpen. Het is een veeleisende klus met constante introspectie en stapsgewijze, vaak marginale veranderingen. Essentiële voorwaarde hiervoor is dat je kritisch op jezelf bent, zodat je een goed zelfbeeld ontwikkelt. Hierdoor cultiveer je een authentieke persoonlijkheid, waarvan de uitstraling in harmonie is met je innerlijke sterkten, zodat je niet steeds hoeft te acteren om te proberen de suggestie te wekken dat je gravitas hebt.

Bron
Manfred F. R. Kets de Vries, ‘Op zoek naar Gravitas’. In: Het Financieele Dagblad. 3 maart 2018.
DownloadDownload artikel als MS Word document Download artikel als PDF document Print deze pagina Verstuur deze pagina naar een vriend (email)
Auteur(s): Wiebe Zijlstra | 4 april 2018


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *